Vận động thô là gì?

Vận động thô là gì?

Sự phát triển vận động là một lĩnh vực quan trọng trong sự phát triển toàn diện của mỗi trẻ và sự phát triển này bắt đầu ngay từ giai đoạn sơ sinh. Sự phát triển vận động của trẻ tăng lên theo độ tuổi. Kỹ năng vận động được chia làm 2 loại bao gồm vận động thô (gross motor skills) và vận động tinh (fine motor skills).

1. Vận động thô là gì?

 Vận động thô (gross motor skills) là những kỹ năng liên quan đến vận động hoặc sự phối hợp vận động cơ thể có sự tham gia của các nhóm cơ lớn như: lăn, bò, trườn, xoay cơ thể, chạy, nhảy, đi, đứng, lò cò, đá chân, ném, vung tay, kéo, đẩy, leo trèo, giữ thăng bằng trên một chân…

Một số nghiên cứu về trẻ đã chỉ ra rằng kỹ năng vận động thô là do khả năng phối hợp giữa nửa thân trái và phải của cơ thể. Sự kết hợp giữa nửa thân trái và nửa thân phải của cơ thể trẻ được chia làm 4 giai đoạn gồm:

Phối hợp hai nửa cơ thể đối xứng:

Phối hợp hai nửa cơ thể đối xứng là sự phối hợp giữa hai nửa cơ thể như hình ảnh phản chiếu trong gương, tức là hoạt động của nửa trái bắt chước hoạt động của nửa bên phải và ngược lại. Một số hoạt động thể hiện sự phối hợp hai nửa cơ thể bất đối xứng như vỗ tay, đi giật lùi,…

Phối hợp hai nửa cơ thể tương hỗ:

Đây là sự vận động của hai phần cơ thể cùng lúc nhưng với hoạt động khác nhau như bò bằng tay và đầu gối, bò lên cầu thang, bò xuống cầu thang,…

Phối hợp hai nửa cơ thể bất đối xứng:

Phối hợp hai nửa cơ thể bất đối xứng gồm những hành động mà nửa bên này của cơ thể hoạt động khác với nửa còn lại để thực hiện một công việc nhất định như: nhảy lò cò, co 1 chân đứng thăng bằng,…

Vượt qua đường giữa thân:

Đường giữa thân là một đường tưởng tượng từ đầu đến chân chia cơ thể thành hai nửa trái phải bằng nhau. Vượt qua đường giữa thân là dùng tay hoặc chân chạm đến nửa đối diện để hoàn thành một hoạt động.

Việc vượt qua đường giữa thân trong phát triển kỹ năng vận động thô có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đọc, viết của trẻ. Trong đó, kỹ năng viết phụ thuộc vào khả năng sử dụng hai nửa cơ thể bất đối xứng và khả năng vượt qua đường giữa thân. Trẻ sẽ hiểu được, khi viết cần sử dụng 1 tay cầm bút và thực hiện viết theo chiều ngang tờ giấy, không truyền bút qua tay; còn 1 tay cố định tờ giấy.

Còn kỹ năng đọc phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng vượt qua đường giữa thân. Khi đó, trẻ sẽ biết cách theo dõi các dòng chữ theo hàng ngang, đọc từ trái qua phải, từ trên xuống dưới. Trường hợp trẻ chỉ đọc được một số từ rồi ngừng lại suy nghĩ rồi chủ động chuyển tầm mắt sang các từ khác để đọc tiếp có nghĩa là trẻ không thể vượt qua đường giữa thân.

2. Tầm quan trọng của vận động thô

Vận động thúc đẩy quá trình myelin hóa các tổ chức thần kinh và biến đổi ở võ não bộ. Quá trình myelin hóa mạnh nhất ở giai đoạn trẻ từ sơ sinh đến 2 tuổi và trọng lượng của não tăng nhanh ở giai đọan này. Chậm myelin hóa sẽ làm trẻ chậm phát triển tinh thần và vận động như chậm biết đi, chậm biết nói và giảm khả năng nhận thức.

vận động thô có tầm ảnh hưởng đến các hoạt động trong học tập như duy trì tư thế thích hợp khi ngồi học tại bàn. Trẻ ngọ nguậy mất tập trung chú ý vì sức bền và và sức mạnh cơ không đủ cho trẻ ngồi lâu. Vận động thô còn ảnh hưởng đến vận động tinh, ví dụ viết, vẽ và cắt, ngồi thẳng lưng và làm theo hướng dẫn trong lớp. Tất cả những điều đó ảnh hưởng đến khả năng và kết quả học tập của trẻ.

Vận động thô hoàn thiện phù hợp độ tuổi, sẽ thúc đẩy trẻ chủ động khám phá thế giới và phát triển các khu vực khác như vận động tinh, xã hội, cá nhân,… Trẻ dần xây dựng niềm tin và tình yêu của trẻ với chính bản thân mình: mình có thể tự làm một số việc trong khả năng, có thể đi lấy thứ mình quan tâm, cầm bỉm, đi vứt rác,… Đây là nền tảng quan trọng để phát triển tính lạc quan ở trẻ khi lớn lên.

3. Các mốc phát triển vận động thô của trẻ

Sau đây là một số kỹ năng Vận động thô phát triển theo mốc tháng tuổi. Tuy nhiên các mốc này chỉ là tương đối, có trẻ đạt được các mốc này sớm hơn thì rất tốt vì kỹ năng Vận động thô của trẻ được phát triển tốt. Còn các trẻ chưa đạt được mốc này thì bố mẹ cũng đừng quá lo lắng nhé, có thể bé cần nhiều thời gian và cơ hội để tập luyện hơn nữa.

Giai đoạn 0 – 1 tuổi

  • Nâng đầu và thân trong lúc nằm sấp trong 10 giây: 1-3 tháng tuổi
  • Lẫy từ tư thế ngửa sang sấp và ngược lại: 5 tháng
  • Ngồi ghế dựa: 5 tháng
  • Ngồi thằng: 6-7 tháng
  • Bò bằng tay và đầu gối: 9-10 tháng
  • Đứng thẳng và đi men: 10 tháng
  • Tự đi bộ: 12-15 tháng

Giai đoạn 1 – 2 tuổi

  • Bò lên cầu thang: 14-15 tháng
  • Bò xuống cầu thang: 15-16 tháng
  • Đi bộ lên cầu thang có hỗ trợ: 15-16 tháng
  • Đi giật lùi: 18 tháng
  • Đi bộ xuống cầu thang có hỗ trợ: 18-20 tháng
  • Chạy: 18-24 tháng
  • Tự đi bộ lên cầu thang: 23-24 tháng
  • Đá bóng: 19-24 tháng

Giai đoạn 2 – 3 tuổi

  • Tự đi bộ xuống cầu thang: 24-25 tháng
  • Ném quả bóng về phía trước: 25-30 tháng
  • Tự đi bộ xuống cầu thang: 31-36 tháng
  • Co một chân đứng thăng bằng trong 3 giây: 31-36 tháng
  • Bắt bóng ném từ vị trí cách 1,5m: 31-36 tháng
  • Đạp xe ba bánh: 31-36 tháng

Giai đoạn 3 – 6 tuổi

  • Chạy 13,5m trong 6 giây hoặc ít hơn với kỹ thuật đúng: 37-42 tháng
  • Tự đi bộ xuống cầu thang mỗi bước chỉ đặt một chân: 43-48 tháng
  • Nhảy lò cò: 43-48 tháng
  • Co 1 chân đứng thăng bằng trong 10 giây: 55-60 tháng
  • Nhảy lò cò 5 lần liên tiếp: 55-60 tháng
  • Hoàn thiện 3 lần đứng lên ngồi xuống: 55-60 tháng
  • Hoàn thiện 8 lần chống đẩy: 61-72 tháng
  • Nhảy dây: 61-72 tháng

4. Các hoạt động thúc đẩy trẻ phát triển vận động thô

Việc phát triển kỹ năng vận động thô cho trẻ cần được khuyến khích ngay từ khi trẻ con nhỏ. Ba mẹ có thể cùng trẻ nâng cao khả năng phát triển kỹ năng vận động này bằng nhiều hoạt động thực tế:

Tập thể dục, cùng con chơi các trò chơi vận động

Nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học, bác sĩ tâm lý đã chỉ ra rằng tập thể dục hàng ngày là cách đơn giản mà hiệu quả trong việc giúp con phát triển kỹ năng vận động thô. Một số bài tập thể dục dành cho trẻ nhỏ gồm các động tác đưa tay lên xuống, bắt chéo tay từ hai bên sang trước ngực, chạy bước nhỏ, gập thân,…

Làm việc nhà

Những đứa trẻ sẽ trở nên linh hoạt hơn nếu người lớn trao quyền được làm mọi việc trong khả năng cho chúng. Trẻ từ 3 đến 6 tuổi có thể thực hiện các hoạt động đơn giản như lau dọn bàn ghế, gấp quần áo, quét nhà, rửa rau, treo quần áo,… dưới sự hướng dẫn của người lớn. Vì vậy, thay vì làm giúp trẻ mọi việc, hãy để các con tự làm những điều chúng thích trong chừng mực cho phép. Hoạt động này không chỉ giúp trẻ gia tăng kỹ năng vận động thô mà còn giúp con học cách tự chăm sóc bản thân và tự lập khi trưởng thành.

Phụ huynh có thể đăng ký tư vấn, đánh giá trẻ miễn phí cùng với chuyên gia của Trung tâm Can thiệp sớm Happy “Tại đây”

Th.S Nguyễn Tiến Đạt

CEO Tổ chức giáo dục Happy

Co-Founder Trung tâm Can thiệp sớm Happy

call-to-like

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *